Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin
deputatı Kamaləddin Qafarov 

20 Yanvar faciəsi Azərbaycan xalqının tarixinə həm faciəli, kədərli, həm də qəhrəmanlıq, rəşadət səhifəsi kimi daxil olub. O gecə azadlıq, müstəqillik və dövlətçilik yolunda yanan ürəklərin, sarsılmaz iradənin, vətən sevgisinin ən yüksək zirvəsinə çevrildiyi an oldu. 36 il əvvəl doğma Vətəninin, xalqının azadlığını, şərəf və ləyaqətini hər şeydən üstün tutan Azərbaycanın mərd övladları həmin qanlı gecədə canlarından keçərək şəhidlik zirvəsinə ucaldılar. Həmin gecənin hər damcı qanı, hər bir qəlbin sarsılması xalqımızın azadlıq məramını daha da gücləndirdi.

20 Yanvar gecəsi Azərbaycan xalqı öz azadlığı və müstəqilliyi uğrunda ilk şəhidlərini verdi. Azadlığa gedən yolda həyatlarını qurban verən Vətən övladları misilsiz fədakarlıqları ilə xalqımızın qəhrəmanlıq salnaməsinə tarixi səhifə yazdılar. O gecə Bakının küçələri qan gölünə çevrildi, analar göz yaşlarına boğuldu, şəhərin qapıları qara yasın səsini daşıdı. Lakin bütün bu dəhşətə baxmayaraq, xalqın ürəyində bir ümid çırağı yanmağa başladı: azadlıq naminə can vermək də şərəfdir. Bu şərəf, bu iradə, bu mərdlik gələcək nəsillərə yol göstərən ən böyük miras oldu.

Sovet qoşunlarının Azərbaycanda törətdiyi qanlı qırğından uzun illər keçməsinə baxmayaraq, xalqımız o dəhşətli günlərin ağrı-acısını unutmur. 20 Yanvar faciəsi yalnız bir gecə ilə bitmədi, o, Azərbaycan xalqının yaddaşında əbədi yaşadı. Hər il yanvarın 20-si hamımız üçün hüzn, amma eyni zamanda bir daha milli qürur və şərəf günüdür. Bu faciənin xatirəsi xalqın qəlbində daim diri qaldı və bu xatirə gələcəkdə də azadlıq ruhunu, müstəqillik məramını qoruyub saxlayacaq.

Qanlı 20 Yanvar faciəsinə siyasi-hüquqi qiymətin verilməsi ilə bağlı məsələ ilk dəfə məhz Ümummilli Lider Heydər Əliyevin sayəsində həllini tapdı. Faciənin səhəri günü - 1990-cı il yanvarın 21-də Ulu Öndər Azərbaycanın Moskvadakı daimi nümayəndəliyinə gələrək xalqla birgə olduğunu bildirdi. O, bu qırğını törədənləri kəskin tənqid edən bəyanatla çıxış etdi və hadisəni hüquqa, demokratiyaya, humanizmə zidd olduğunu açıqladı. Ümummilli Liderin bu cəsarətli addımı xalqın ümidi, azadlıq arzusu üçün yeni bir dönəmin başlanğıcı oldu.

Dahi şəxsiyyət bu hadisəni kobud siyasi səhv kimi qiymətləndirərək, onun törədilməsini açıq şəkildə pislədi. O, 20 Yanvar faciəsinin Azərbaycanın o vaxtkı rəhbərlərinin xalqımıza qarşı xəyanəti nəticəsində baş verdiyini və bunun cinayət olduğunu dəfələrlə bəyan etdi. Bu bəyanatlar xalqın içindəki yaraya məlhəm oldu, eyni zamanda həqiqətin ortaya çıxması üçün böyük bir addım idi. Ulu Öndər cəsarətini, mərdliyini, xalqının sədaqətli oğlu olduğunu bir daha nümayiş etdirdi.

1990-cı ilin iyulunda Moskvadan Vətənə qayıdan Ümummilli Lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə həmin il noyabrın 21-də Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisində 20 Yanvar faciəsinə ilk dəfə siyasi-hüquqi qiymət verən qərar qəbul olundu. Bu qərar Ulu Öndər Heydər Əliyev qətiyyətinin təzahürü kimi tarixə düşdü. Həmin qərar xalqın ədalətə olan inamını bərpa etdi və faciənin tarixə düzgün qiymətləndirilməsini təmin etdi. Bu addım həm də milli yaddaşın qorunması və gələcək nəsillərin haqqı olan tarixi faktların dəqiq qeydiyyata alınması üçün mühüm rol oynadı.

Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra da 1993-cü ilə qədər iqtidarda olanların heç biri faciə ilə bağlı əsl həqiqəti aşkar etməyə özündə cəsarət tapmadı. O dövrdə ədalət səsi boğulmuşdu, həqiqət isə gizlədilirdi. Lakin xalqın qəlbindəki yaralar daim təzə qaldı və həqiqətə olan ehtiyac günbəgün artdı. Yalnız Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin ölkə rəhbərliyinə qayıdışından sonra 20 Yanvar hadisələrinin hüquqi müstəvidə əsl mahiyyəti açıqlandı.

1994-cü ildə 20 Yanvar hadisələrinə dövlət səviyyəsində tam siyasi-hüquqi qiymət verildi və cinayəti törədənlərin adları ictimaiyyətə çatdırıldı. Bu tarixi qərar Azərbaycan xalqının haqqına qayıdışı idi. 20 Yanvar Ümumxalq Hüzn Günü elan edildi və həmin gündə bütün ölkədə yas tutuldu. Bu gün yalnız kədər günü deyil, eyni zamanda xalqın qəhrəmanlıq ruhunu yad etdiyi, şəhidlərin əziz xatirəsini yad etdiyi bir günə çevrildi.

Azərbaycan xalqı 20 Yanvar faciəsi qurbanlarının xatirəsini dərin ehtiramla yad edir. Hər il bu gün bütün ölkədə anım mərasimləri keçirilir, şəhidlərimizin məzarları ziyarət olunur, onların xatirəsi yad edilir. Vətənimizin azadlığı uğrunda mübarizədə canlarından keçən şəhidlərin xatirəsi daim əziz tutulduğu kimi, onların ailə üzvləri, doğmaları da hərtərəfli dövlət qayğısı ilə əhatə olunub. Bu qayğı yalnız sözlə deyil, konkret addımlar və qanunvericilik aktları ilə dəstəklənir.

20 Yanvar şəhidlərinin ailə üzvlərinin və əlillərinin sosial müdafiəsinin təmin olunması istiqamətində mütəmadi tədbirlər həyata keçirilir. Onların pensiya təminatı, mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması, yaşayış səviyyəsinin yüksəldilməsi ilə bağlı qanunvericilik bazası yaradılıb. Dövlətin göstərdiyi bu qayğı şəhid ailələrinə həm mənəvi, həm də maddi dəstək verir. Bu, xalqın dövlətinə olan inamını daha da artırır və şəhidlərin xatirəsinin əbədiləşdirilməsini təmin edir.

Ulu Öndərin, ölkəmizin müstəqilliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda mübarizədə canlarından keçmiş bütün şəhidlərin ruhları bu gün şaddır. Çünki Müzəffər Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu xalqımızın 30 illik həsrətinə son qoydu, torpaqlarımızı erməni işğalından azad etdi və suverenliyimiz tam bərpa olundu. Bu tarixi qələbə şəhidlərimizin qanının yerdə qalmadığını, onların fədakarlığının nəticə verdiyini bütün dünyaya sübut etdi.

İndi bütün ərazilərimizdə Azərbaycanın üçrəngli Bayrağı qürurla dalğalanır. Bu bayraq yalnız bir simvol deyil, eyni zamanda şəhidlərin qanı ilə sulanmış torpağın, xalqın qəhrəmanlıq ruhunun, dövlətin əzəmətinin təcəssümüdür. Hazırda Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işləri gedir, Böyük Qayıdış Proqramı uğurla icra olunur. Bu işlər xalqın gələcəyinə olan inamı daha da artırır və ölkəmizin tərəqqisinin bariz nümunəsidir.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası bütün şəhidlərimizin, o cümlədən 20 Yanvar faciəsi qurbanlarının qanının yerdə qalmadığını sübut edir. Bu zəfər xalqımızın düşmənə qarşı birgə, həmrəy, mərdliklə mübarizə aparmasının nəticəsidir. Şəhidlərimizin canı bahasına qazanılan azadlıq, müstəqillik və dövlətçilik bu gün daha da möhkəmlənir.

20 Yanvar faciəsi hər birimiz üçün həm dərs, həm də əhd günüdür. Bu gün biz gələcək nəsillərə bir daha öyrətməliyik ki, azadlıq asan əldə edilmir, onu qazanmaq üçün can vermək də olur. Lakin azadlıq uğrunda canını verənlərin xatirəsi bizim ən müqəddəs borcumuzdur. Onların ruhu qarşısında baş əyərək, biz daha güclü, daha vətənpərvər və daha birləşmiş olmalıyıq.

Bu gün 20 Yanvar faciəsinin 36-cı ildönümündə bütün şəhidlərimizi rəhmətlə yad edir, onların ailələrinə səbir və dözüm diləyirik. Azərbaycan xalqı şəhidlərinin xatirəsini daim əziz tutacaq, onların göstərdiyi qəhrəmanlıq və fədakarlığı gələcək nəsillərə ötürəcək. 20 Yanvar yalnız bir tarix deyil, bu, xalqımızın azadlıq, müstəqillik və dövlətçilik uğrunda misilsiz qəhrəmanlıq rəmzidir.

Bu yazının sonunda bir daha vurğulamaq istəyirəm: 20 Yanvar faciəsi unudulmayacaq, unudula da bilməz. Çünki bu faciə xalqımızın ruhunda dərin iz buraxıb və gələcək nəsillərin azadlıq məramını formalaşdıran ən mühüm hadisələrdən biridir. Şəhidlərimizin qanı ilə yazılmış bu tarixi səhifə hər zaman qürurla xatırlanacaq, onların adı daim yaşayacaq. Azərbaycanın azad gələcəyi üçün canını fəda edən bütün şəhidlərimizin ruhu qarşısında ehtiramla baş əyirik.