Neftçala rayon Ağsaqqallar Şurasının sədri Əbülfəz Ağayev - Azərbaycan xalqının yaddaşında silinməz iz qoymuş faciələrdən biri də 1918-ci ilin mart-aprel aylarında baş vermiş qanlı hadisələrdir. Bu tarix yalnız təqvimdə qeyd olunan bir gün deyil, bütöv bir millətin qəlbində dərin yaraya çevrilmiş ağrının, itkinin və ədalətsizliyin simvoludur. Hər il martın 31-i Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü kimi qeyd olunur və bu gün xalqımızın yaşadığı o dəhşətli günlərin xatirəsini yaşatmaqla yanaşı, gələcək nəsillərə tarixi həqiqətləri çatdırmaq missiyasını daşıyır.

1918-ci ildə regionda hökm sürən mürəkkəb siyasi vəziyyət, xüsusilə imperiyaların süqutu, hakimiyyət boşluğu və müxtəlif qüvvələr arasında gedən mübarizə vəziyyəti daha da gərginləşdirmişdi. Bu qarışıqlıqdan istifadə edən silahlı dəstələr azərbaycanlılara qarşı sistemli və məqsədyönlü hücumlar həyata keçirdilər. Məqsəd yalnız müəyyən əraziləri ələ keçirmək deyildi – əsas niyyət bu torpaqlarda yaşayan yerli əhalini qorxu, qırğın və deportasiya yolu ilə məhv etmək idi.

Hadisələrin ən qanlı mərhələsi Bakıda baş verdi. Şəhər qısa müddət ərzində sözün həqiqi mənasında qan gölünə çevrildi. Küçələrdə günahsız insanların cəsədləri qalır, ailələr bir anın içində məhv olurdu. Minlərlə insan yalnız milli mənsubiyyətinə görə qətlə yetirildi. Evlər yandırıldı, mülklər talan edildi, insanlar doğma ocaqlarından didərgin düşdü. Bu faciə təkcə fiziki məhvetmə deyildi, həm də bir xalqın mənəvi dünyasına vurulan ağır zərbə idi.

Qırğınlar təkcə Bakı ilə məhdudlaşmadı. Şamaxı, Quba, Qarabağ, Zəngəzur və digər bölgələr də eyni vəhşiliyin qurbanına çevrildi. Şamaxıda yüzlərlə kənd dağıdıldı, məscidlər və tarixi abidələr yandırıldı. Qubada isə sonradan aşkarlanan kütləvi məzarlıqlar bu qırğınların miqyasını bir daha bütün dünyaya göstərdi. Bu ərazilərdə baş verən hadisələr insanlığa qarşı törədilmiş ağır cinayətlər kimi tarixə həkk olundu.

Tarixi mənbələr və araşdırmalar sübut edir ki, bu hadisələr təsadüfi toqquşmalar deyil, əvvəlcədən planlaşdırılmış və sistemli şəkildə həyata keçirilmiş bir siyasətin nəticəsi idi. Qadınlar, uşaqlar, qocalar belə bu amansızlıqdan xilas ola bilmədi. İnsanların yalnız milli kimliyinə görə hədəf alınması bu hadisələrin mahiyyətini açıq şəkildə ortaya qoyur – bu, soyqırımı idi.

Təəssüf ki, uzun illər boyu bu həqiqətlər gizlədildi. Sovet dövründə baş verən hadisələrə düzgün hüquqi və siyasi qiymət verilmədi, tarix susduruldu, həqiqətlər ört-basdır edildi. Lakin Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra bu məsələyə yenidən qayıdıldı. Dövlət səviyyəsində aparılan araşdırmalar, arxiv sənədlərinin üzə çıxarılması və beynəlxalq ictimaiyyətə təqdim olunması nəticəsində bu hadisələrə obyektiv qiymət verildi. 31 mart rəsmi olaraq Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü elan edildi.

Bu gün Azərbaycan dövləti və xalqı həmin faciənin unudulmaması, dünya ictimaiyyətinə çatdırılması üçün ardıcıl və məqsədyönlü fəaliyyət göstərir. Beynəlxalq konfranslar, elmi tədqiqatlar, nəşrlər və memorial komplekslərin yaradılması bu istiqamətdə mühüm rol oynayır. Xüsusilə Quba Soyqırımı Memorial Kompleksi kimi məkanlar bu dəhşətli tarixə canlı şahidlik edir və gələcək nəsillərə dərs olur.

31 mart yalnız keçmişə nəzər salmaq günü deyil, həm də milli yaddaşın qorunması, birlik və həmrəyliyin gücləndirilməsi günüdür. Bu tarix bizə kim olduğumuzu, hansı sınaqlardan keçdiyimizi və bu günə necə gəlib çatdığımızı xatırladır. Bu gün həm də ədalətin bərqərar olması uğrunda aparılan mübarizənin simvoludur.

Azərbaycan xalqı bu faciəni unutmayıb və heç vaxt unutmayacaq. Çünki bu yaddaş sadəcə keçmiş deyil – bu, gələcəyimizi formalaşdıran, bizi daha güclü, daha ayıq və daha birləşmiş edən bir dərsdir. Tariximizi unutmaq onu təkrarlamaq deməkdir. Buna görə də hər bir azərbaycanlı bu həqiqətləri bilməli, yaşatmalı və gələcək nəsillərə ötürməlidir.

Bu gün biz yalnız itkilərimizi anmırıq, həm də şəhidlərimizin ruhu qarşısında baş əyir, onların xatirəsini qəlbimizdə yaşadırıq. Onların yaşadığı ağrılar bizim milli yaddaşımızın ayrılmaz hissəsidir və bu yaddaş daim yaşayacaq.